Büyük Menderes Havzası Çevre Koruma Birliği

Uşak Battaniyesi

M.Ö. 7. yüzyılda Kral Gyges’in Lidya İmparatorluğunu ele geçirmesi ile topraklarının büyük kısmı Lidya’da kalan Uşak, M.Ö. 620’de tamamen Lidya’nın egemenliğine girmiştir. “Lidyalıların metal işleme, camcılık ve büyük ilerleme kaydettiklerine” dikkat çeken yetkililer, “Dünyada ilk yün battaniye de bu yörede dokunarak satıldığını, bulgulardan belirlediklerini” ifade etmektedirler. Uşak battaniyesinin başarısı da o günlerin devamı olsa gerek.

Battaniye; üst örtüsü, yatak üstü örtüsü olarak kullanıldığı gibi nevresim çarşaf birleşimi ile yorgan yerine de kullanılmaktadır. Çeşitli konfeksiyon uygulamaları yapılarak manto, yelek, terlik, yastık vb. üretimleri bulunmaktadır. Bu gün binlerce kişinin istihdam edildiği battaniye sektörünün ilimize girişi, dericilik sayesinde olmuştur. Tabaklık işinden çıkan yünler önceleri halı ipliği, daha sonra da battaniye ipliği olarak kullanılmaya başlanmıştır. Halk dilinde kara tezgâh olarak anılan dokuma tezgâhlarında Scotch Battaniye yapımıyla başlayan ve pelüş battaniye ile altın çağını yaşayan üretim bu gün pamuk ve mink battaniye üretimlerinin katılmasıyla devam etmektedir. 

Uşak’ın en önemli ihraç kalemleri arasında yer alan ve üretiminin %80’i ihraç edilen battaniyenin ilimizde yerleşik düzen almasının en önemli sebebi ham maddenin yoğun olarak ilimizde bulunabilmesi, pazarlama avantajları ve yetişmiş iş gücünün kolay temini olmaktadır. Bu gün üretimin %40’ı Güney Afrika ve Irak’a, %25’i Avrupa ülkelerine, kalan kısmı Kazakistan, Türkmenistan, Suriye, İsrail, Filistin, Suudi Arabistan ve Ürdün’e ihracat edilmektedir. Battaniyenin bazı ülkelerde özel kullanım alanları bulunmaktadır. Yeni doğan çocuğa battaniye veren, yaşam boyunca manto, üst örtüsü olarak kullanılan ülkeler yanında cenazelerin üstüne kefen olarak saran ülkeler bulunmaktadır.

Yün Battaniye:

Yün çeşitleri olarak kuzu, devetüyü, lama, kaşmir, angora türe yünlerle çok değişik battaniye üretimleri yapılmakta ve bu ürünler şal ve üst örtüsü olarak kullanılmaktadır.

Pamuk Battaniye:

Pamuk %100 olabileceği gibi Akrilik elyafı ile karıştırılarak 60/40, 50/50, 70/30 gibi karışımlar yapılarak da kullanılmaktadır. Unı, armür, jakar dokuma tipleri şeklinde çarşafla birlikte konfeksiyon edilerek değişik örtücü ürünler yapılmaktadır.

Akrilik:

Akrilik %100 kullanıldığı gibi atkı çözgü bağlantıları içinde pamuk-pamuk, pes-akrilik çözgü kullanılarak dokuma uygulamaları yapılmaktadır. Sentetik elyaf üretiminde akrilik 0,8dtex -1,3 dtex aralıklarında microfıber ile yapılıp çok yumuşak hafif türler dokunduğu gibi 1,7 dtex akrilik ile pamuk karışımlarında 3,3–6,7 dtex aralığında ise yün karakterine en yakın battaniye elde edilir. Anti bakteriyel yanmaz tip üretimi mümkündür.

Polyster:

Polyster elyaf ile üretim ise yuvarlak örgü makinelerinde polar battaniye adı altında üretilmektedir.