| İlkleriyle Uşak |
|
|
|
|
İlkleriyle Uşak
İlk İplik FabrikasıXIX. yüzyılın son çeyreğinde, Uşak kazasında yün ipliği imalatı için fabrikalar kurulmuştur. Uşak’ın büyük halı tüccarlarından, Tiritoğlu Mehmet Paşa, Hamzazade Hacı Hüseyin, Hacı Gedik zade ve Hacı Mustafa Efendiler halı ipliği üretmek ve şayak (Kaba dokunmuş dayanıklı bir çeşit kumaş) dokumak üzere 1898 yılında bir fabrika kurmuşlardır. Bu fabrikanın arkasından Yılancı zadeler ve 1902 yılında Bacak zadeler birer iplik fabrikası kurmuşlardır. 1905 yılında ise Bıçakcızade Biraderler ve Mehmet Zeki Kumpanyası iplik fabrikaları açılmıştır. 1910 yılında Hamzazade ve ortakları şayak fabrikası kurmuşlardır. XX. Yüzyılın başlarında Türkiye’de çok az sayıda fabrika olduğu düşünülürse, Uşak’ta iplik fabrikalarının kurulması önemini bir kat daha arttırmıştır. Nitekim 1913 sanayi sayımına göre, Türkiye’de yün ipliği üretimi ve yün dokumacılığı yapan 13 kuruluştan 3 tanesi Uşak kazasında bulunuyordu. Uşak’taki iplik fabrikaları Cumhuriyet Devrinde eski işlevlerinin yanında dokumacılığın diğer sahalarına; kaşmir (İnce, sık bir tür yün), şayak ve kumaş dokuma işlerine yönelmişlerdir. Cumhuriyet’in ilk on yılında Uşak’taki fabrika sayısı 5’e yükselmiştir. 1967 yılında ilde faaliyet gösteren 38 adet yün iplik fabrikası bulunmaktaydı. 1983 yılında ilde yün ipliği ve yünlü dokuma imal eden büyüklü küçüklü 78 atölye ve fabrika bulunmaktaydı. İlk Şeker FabrikasıOsmanlı Devleti’nde şeker fabrikası kurmak için XIX. yüzyıl ile XX. yüzyılın başlarında yapılan şahsi teşebbüsler çeşitli engeller yüzünden gerçekleşememiştir. Cumhuriyet Döneminde özel sermaye ile Uşak’ta ilk şeker fabrikasını tesis eden Nuri (Şeker) Bey’in kafasında bu düşünce daha Osmanlı Döneminde oluşmaya başlamıştır. Araştırmacı bir kişiliğe sahip olan Nuri Bey, Avrupa’dan şekerin, pancardan çıkarıldığını öğrendikten sonra XX. yüzyılın başlarında pancar yetiştirerek şeker üretmek için faaliyete geçmiştir. Çiftçilikle uğraşan köylülere pancar ziraatının nasıl yapılacağını öğretmiştir. Cumhuriyetin ilanından önce şeker fabrikası kurmak için harekete geçen Nuri Bey’in çok özverili çalışmaları sayesinde 17 Aralık 1926 tarihinde Uşak’ta Türkiye’nin ilk şeker fabrikası açılmıştır. Fabrika en fazla 60.000 ton parçalar işleyerek, 6.000 ton şeker üretecek kapasitedeydi. Böylece Türkiye’de özel sermaye ile ilk sanayi hamlesi başlatılmıştır. Elektriğin Geldiği İlk Anadolu Kenti Uşak şehir merkezine, belediyenin çalışmaları sonucunda 1902 yılında elektrik getirilerek, kaza aydınlatılmıştır. 1931 yılında Uşak kaza merkezinde 25.000 TL sermayeli bir elektrik şirketi kurulmuştur. Zamanla elektrik fabrikası kaza merkezinin ihtiyacına cevap veremez duruma geldiğinden, şirket kurulduktan sonra yeni bir elektrik fabrikası kurulmuş ve 6 Mart 1932 yılında bu fabrikanın açılış töreni yapılmıştır. 1935 yılında hissedarların kararı ile sermayede büyük payı olan belediye, 1936 yılında adı geçen şirketi satın almıştır. Cereyan işini de kendi makinesinden temin etmeye başlamıştır. 1953’de bu makinenin yerine dizel jeneratörler getirilerek, konutların yanında kısmen sanayiye de elektrik verilmeye başlanmıştır. Şehir, 1960 yılında, Gediz üzerinde kurulan hidroelektrik santralinden elektrik almıştır. 1969 Gediz depreminde santral arızalanınca kent, Tunçbilek Termik (Afyon) tesisine bağlanmış ve 1980 yılından itibaren Türkiye Elektrik Kurumu’nun Uşak Çevre köy yolu üzerindeki şalt sahasında beslenmiştir. Uşak’ta 1998 tarihinden itibaren elektrik hizmetleri, TEDAŞ tarafından verilmektedir. Uşak’ta birisi Çevreköy’de, diğeri de Elmalıdere’de olmak üzere 2x50 MWA’lık trafolar bulunmaktadır. |
![]() | Bugün | 42 |
![]() | Dün | 114 |
![]() | Bu hafta | 530 |
![]() | Bu ay | 3654 |
![]() | Toplam | 33216 |
Uşak Tarihi Uşak; tarihin bilinen en zengin ve kutsal kentlerinden
Denizli TarihiDenizli yöresinde tarih öncesi kültürlere de
Aydın TarihiAntik kentleriyle açık hava müzesi görünümünde olan